Game hành động anh hùng chiến binh là cụm từ mà gần như người chơi nào cũng từng gõ vào ô tìm kiếm, và thứ trả về thường là những lời khen về đồ họa cùng cốt truyện. Bài này đi hướng khác. Chúng ta sẽ mổ xẻ cái thực sự quyết định một game hành động hay dở: cảm giác khi bấm nút, khả năng đọc được ý đồ của đối phương, và cách trò chơi nâng độ khó theo thời gian. Sau đó phân biệt các nhánh con và nói thẳng người mới nên vào từ đâu.
Game hành động anh hùng chiến binh thực chất là thể loại của thao tác
Trước khi bàn game nào hay, cần thống nhất mình đang nói về cái gì.
Hành động được đo bằng thứ người chơi làm
Một tựa game thuộc dòng hành động khi phần lớn thời gian chơi trôi qua ở những quyết định tính bằng phần giây: né hay đỡ, đánh tiếp hay lùi lại, tung chiêu mạnh ngay hay giữ để dành. Cốt truyện và bối cảnh đều có vai trò, nhưng chúng là lớp vỏ bọc quanh cái lõi đó. Nếu gỡ hết phần kể chuyện đi mà những pha giao tranh vẫn cuốn, đó là một game hành động anh hùng chiến binh tốt. Còn nếu gỡ đi rồi chỉ còn lại việc bấm cho xong để xem đoạn phim tiếp theo, thì nó là một tác phẩm kể chuyện có gắn thêm phần đánh nhau.
Vì sao hình tượng chiến binh gắn chặt với nhánh này
Hình tượng anh hùng chiến binh phổ biến trong dòng hành động không hẳn vì lý do thẩm mỹ. Một nhân vật cầm vũ khí cho phép người thiết kế đặt toàn bộ năng lực của người chơi vào tay và vào tầm đánh, tức là vào những thứ có phản hồi tức thì ngay trên màn hình. Người chơi hiểu mình mạnh lên hay yếu đi mà không cần đọc bảng số liệu nào. Game hành động anh hùng chiến binh vì thế là vùng dễ tạo cảm giác nhất, và đồng thời cũng là vùng dễ làm ẩu nhất.
Ba thứ quyết định một game hành động anh hùng chiến binh hay, không thứ nào là đồ họa
Phản hồi của thao tác
Phản hồi thao tác là khoảng cách giữa lúc ngón tay bấm và lúc nhân vật phản ứng, cộng với việc phản ứng đó có thuyết phục hay không. Một cú chém tốt phải có điểm dừng, có lực cản khi chạm vào đối thủ, có âm thanh và rung hình đúng khoảnh khắc. Nghe thì nhỏ nhặt, nhưng đây chính là thứ khiến người ta chơi đi chơi lại một màn đã thuộc lòng. Dòng game chặt chém kiểu Devil May Cry sống được nhiều năm chủ yếu nhờ khoản này chứ không nhờ nội dung.
Độ đọc được của đòn đánh đối phương
Một game hành động anh hùng chiến binh chỉ công bằng khi mọi đòn đánh của đối phương đều báo trước bằng một dấu hiệu mà mắt người kịp nhận ra. Kẻ địch nhấc vũ khí, dừng lại nửa nhịp, đổi tư thế chân — đó là ngôn ngữ mà người chơi học dần. Đọc đòn chính là kỹ năng thật sự của thể loại này, còn bấm nhanh chỉ là hệ quả. Khi bạn chết mà không hiểu vì sao, lỗi có thể nằm ở bạn, nhưng cũng có thể nằm ở thiết kế đã giấu dấu hiệu đi để tăng độ khó một cách rẻ tiền.
Đường cong độ khó
Đường cong độ khó là cách trò chơi tăng áp lực theo thời gian. Làm tốt nghĩa là mỗi chướng ngại mới đòi hỏi đúng một kỹ năng vừa được dạy ở đoạn trước, và trận đấu trùm là bài kiểm tra tổng hợp. Làm dở nghĩa là nhồi thêm máu cho quái, thêm số lượng, thêm sát thương, khiến người chơi chán chứ không giỏi lên. Dòng game kiểu Dark Souls thường bị gán nhãn khó, nhưng cái đáng học ở đó là độ khó luôn đi kèm thông tin đầy đủ để người chơi tự sửa mình.
Bốn nhánh con của game hành động anh hùng chiến binh
Chặt chém và hành động nhập vai
Nhánh chặt chém đặt trọng tâm vào chuỗi đòn liên tiếp, vào việc giữ nhịp tấn công không đứt và xoay xở giữa đám đông. Kiểu đánh một mình giữa hàng trăm quân như dòng Dynasty Warriors là biến thể dễ tiếp cận nhất của nhánh này. Hành động nhập vai thì trộn thêm lớp phát triển nhân vật: chỉ số, trang bị, cây kỹ năng. Người chơi vẫn phải thao tác giỏi, nhưng được phép bù đắp một phần bằng cách xây dựng nhân vật hợp lý, nên nhánh này dễ thở hơn với người có ít thời gian luyện tay.
Hành động lén lút và hành động phiêu lưu
Hành động lén lút đảo ngược luật chơi: bị phát hiện đã là thất bại một nửa, và giá trị nằm ở quan sát, kiên nhẫn, chọn đúng thời điểm. Nhịp của nó chậm, căng, và kén người thích đánh trực diện. Hành động phiêu lưu thì pha loãng phần chiến đấu bằng khám phá, giải đố nhẹ và di chuyển trong không gian rộng; các tựa theo hướng này, như dòng God of War, dành khá nhiều thời lượng cho những đoạn không hề đánh nhau. Đây thường là cửa vào dễ chịu nhất cho người chưa quen thao tác nặng.
| Nhánh | Cảm giác chơi chủ đạo | Kỹ năng quyết định | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Chặt chém | Dồn dập, liên tục, phô diễn | Giữ nhịp đòn, xử lý đám đông | Người thích luyện tay, chơi lại nhiều lần |
| Hành động nhập vai | Vừa đánh vừa xây dựng nhân vật | Chọn trang bị, đọc đòn ở mức cơ bản | Người muốn tiến bộ mà không cần phản xạ quá nhanh |
| Hành động lén lút | Chậm, căng, nín thở | Quan sát, kiên nhẫn, chọn thời điểm | Người thích tính toán hơn giao tranh |
| Hành động phiêu lưu | Đan xen khám phá và chiến đấu | Định hướng không gian, thao tác cơ bản | Người mới, người chơi từng phiên ngắn |
Hình tượng chiến binh được dựng bằng thiết kế chứ không bằng lời thoại
Sức mạnh phải do người chơi tự chứng minh
Một nhân vật chỉ trở thành anh hùng trong mắt người chơi khi chính người chơi vượt qua thứ mà nhân vật đó vượt qua. Đoạn phim mở đầu có hoành tráng đến đâu cũng không tạo ra cảm giác ấy. Các game hành động anh hùng chiến binh làm tốt khoản này thường tước bớt sức mạnh ở đầu game rồi trả lại từng chút một, để mỗi kỹ năng mới đều gắn với một lần bạn từng bó tay. Thiết kế đó biến sự tiến bộ của tay người chơi thành sự trưởng thành của nhân vật, và đó là mấu chốt.
Thất bại phải được đối xử tử tế
Khí chất của một chiến binh trong game hiện ra rõ nhất ở cách trò chơi xử lý lúc bạn thua. Nếu mỗi lần ngã là mất nửa giờ chơi lại, người ta bỏ game. Nếu chết rồi hồi sinh ngay sát chỗ chết, không mất gì, thì chiến thắng cũng chẳng còn nghĩa lý. Những tựa làm tốt chọn điểm giữa: cái giá đủ để bạn tiếc, nhưng quãng đường quay lại đủ ngắn để bạn muốn thử thêm lần nữa. Dòng game kiểu Sekiro nổi tiếng vì buộc người chơi đối mặt trực diện thay vì né tránh, và cảm giác hạ được một đối thủ sau hàng chục lần thua đến từ đúng cơ chế đó.
Người mới nên bước vào thể loại này từ đâu
Chọn nhánh theo quỹ thời gian, không theo lời khen
Nếu mỗi tối bạn chỉ có ba mươi phút, đừng bắt đầu bằng nhánh đòi hỏi thuộc lòng từng đòn của trùm. Hành động phiêu lưu hoặc hành động nhập vai cho phép bạn tiến triển đều đặn, dừng bất cứ lúc nào, và vẫn cảm thấy mình đi được một đoạn. Khi tay đã quen với việc đọc dấu hiệu và giữ khoảng cách, chuyển sang nhánh khó hơn sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều. Vào thẳng một tựa khó ngay từ đầu không sai, nhưng tỷ lệ bỏ giữa chừng cao, và bỏ giữa chừng thì chẳng học được gì.
Ba lỗi người mới hay mắc
Lỗi phổ biến nhất là bấm liên tục vì sợ mất lượt, trong khi thể loại này thưởng cho người biết dừng tay đúng lúc. Lỗi thứ hai là dán mắt vào nhân vật của mình thay vì nhìn đối phương, khiến mọi dấu hiệu báo đòn trôi qua vô ích. Lỗi thứ ba là hạ độ khó ngay khi thấy khó, trước khi kịp hiểu cơ chế; hạ độ khó không có gì đáng xấu hổ, nhưng làm sớm quá thì bạn đánh mất chính phần thú vị mà mình bỏ tiền và thời gian ra tìm.
Vài điều nên kiểm tra trước khi tải
Các tựa thuộc dòng chặt chém và hành động chiến đấu đều có phân loại độ tuổi, và bạn nên xem mục phân loại ngay trên trang của cửa hàng chính thức trước khi cho trẻ nhỏ chơi. Cũng chỉ nên tải từ cửa hàng chính thức của nền tảng bạn dùng hoặc trang chủ nhà phát hành: bản không chính thức là con đường phổ biến nhất dẫn tới mã độc và mất tài khoản, lại không cập nhật được và dễ hỏng dữ liệu lưu. Trạng thái của một game thay đổi liên tục, nên mọi thông tin về tình trạng hiện tại hãy tự đối chiếu ngay tại nguồn chính thức bên cạnh khiphach.vn.
Chọn một game hành động anh hùng chiến binh hợp với mình
Không có tựa nào hay nhất cho tất cả, và cũng không có nhánh nào cao cấp hơn nhánh nào. Có người cần cảm giác dồn dập để xả sau một ngày dài, có người cần một thử thách đủ nặng để thấy mình tiến bộ, có người chỉ muốn đi qua một thế giới đẹp mà thỉnh thoảng phải rút kiếm. Cái chung của mọi game hành động anh hùng chiến binh đáng chơi nằm ở ba thứ đã bàn ở trên: thao tác phản hồi rõ ràng, đòn của đối phương đọc được, và độ khó tăng theo cách dạy bạn chứ không làm khó bạn. Lấy ba tiêu chí đó ra soi, bạn sẽ tự lọc được, kể cả với những tựa chưa ai nhắc tên.